Situering

Denken en daten rond deeleconomie
Binnenkort autodelen en energiecoöperatieve in Opwijk?

Autodelen, een energiecoöperatieve of een uitleenpunt voor gereedschap zijn vandaag al succesvol in enkele grotere steden. Opwijk 2040 wil onderzoeken of die  duurzame initiatieven ook in Opwijk mogelijk zijn. “We denken alvast dat er potentieel is,” klinkt het. Op 13 mei organiseert het denk- en doeplatform daarom samen met vormingscentrum Archeduc en Jeugdhuis Nijdrop een Inspiratienamiddag Duurzaam Aan De Slag waar ze specialisten en geïnteresseerden samenbrengen.

Tine Hens, journaliste bij De Standaard, Humo en Knack en auteur van het boek Het klein verzet zal de aftrap geven. “Zij komt vertellen over haar tocht langs vergeten utopieën en inspirerende duurzaamheidsprojecten van Denemarken tot Griekenland en van Groot-Brittannië tot Portugal en haar ontmoetingen met mensen die elk op hun manier hun wijk, dorp of stad in een andere richting duwen,” zegt Yoni Van Den Eede, een van de organisatoren.

Aansluitend zijn er infoworkshops over autodelen, werktuigen delen, energiecoöperatieven en duurzame voedselproductie. “Doel is informeren maar ook mensen samen brengen, contacten laten leggen, plannen smeden en misschien wel samen aan de slag gaan,” aldus medeorganisator Tom Bosman.

Deeleconomie op dorpsniveau voor beginners en gevorderden

Zowel beginners als gevorderden zijn welkom: ”Voor mensen die de eerste stappen willen zetten in de wereld van duurzaamheid, deelprojecten en burgerinitiatieven brengt het Netwerk Bewust Verbruiken een interessante introductie,“ vertelt Eveline Emmerechts van Archeduc.

Over autodelen komt Dégage ervaringen delen. Zij begonnen in 1998 als een ruilsysteem met één wagen en zijn vandaag het grootste particuliere autodeelsysteem van ons land met 60 auto’s en 800 gebruikers. Yoni Van Den Eede: “Daarbij laten auto-eigenaars hun auto door anderen gebruiken tegen een kilometervergoeding. We kregen daarover al concrete vragen van Opwijkenaren. Dégage is er van overtuigd dat particulier autodelen mogelijk is in elke stad of gemeente. Misschien ook wel in Opwijk .”

Energiespecialist Alex Polfliet is gerenommeerd in de markt van hernieuwbare energie. “Hij begeleidt ook kleinschalige coöperatieve projecten waarbij burgers actief bijdragen aan de energietransitie,” weet Bert De Wel. “Alex weet hoe je concreet aan de slag kan op lokaal niveau met hernieuwbare energie. We kijken uit naar de mogelijkheden.”

De jonge ondernemers van De Groentelaar kweken in hun kleinschalig tuinbouwbedrijf biologisch en duurzaam kwaliteitsvolle groenten, kruiden en bloemen. Oprichter Thijs Boelens is gespecialiseerd in duurzame landbouw vanuit teelttechnisch, socio-economisch en sociaal-rechtvaardigheidsluik. Hij biedt ons zeker stof tot nadenken over een sluitende voedselstrategie voor een regio of dorp, zoals Opwijk.

Tot slot geeft ook het Brusselse Tournevie, een bibliotheek voor werktuigen en één van de gekendere succesverhalen uit de deeleconomie een infoworkshop. “Voor een jaarlijkse lidmaatschapsbijdrage van € 20 krijg je ongelimiteerde toegang tot een breed assortiment kwaliteitsgereedschap om te klussen, repareren of renoveren. De organisatie draait op vrijwilligers. We willen heel graag onderzoeken of zoiets ook in Opwijk kan,” zegt Tom Bosman.

De Inspiratiedag Duurzaam Aan De Slag vindt plaats op zaterdag 13 mei van 15 tot 19u in Jeugdhuis Nijdrop, Kloosterstraat in Opwijk. Iedereen is welkom. Inschrijven via www.opwijk2040.be.

Programma

15.00u Key Note: Tine Hens – Journaliste en auteur Het klein verzet
16.30u Workshop ‘Simplify Life’ (Netwerk Bewust Verbruiken) Workshop
autodelen
(Dégagé)
Workshop energiecoöperatieven (Alex Polfliet)
17.30u Workshop duurzame voedselproductie
(De Groentelaar)
Workshop werktuigen delen
(Tournevie)
18.45u Slotwoord + drankje & hapje


Verslagen van de sessies

De bedoeling van deze inspiratiesessie is van bij het begin geweest de haalbaarheid van een aantal initiatieven voor Opwijk te bekijken en tegelijk enthousiaste geïnteresseerden samenbrengen. In functie daarvan was ook het programma opgesteld. Voorlopig zijn uit de sessies over werktuigen delen en autodelen twee werkgroepen gegroeid die nu verder de concrete mogelijkheden onderzoeken.

Van elke sessie werd een verslag opgetekend. U leest ze hieronder.

Workshop Simplify Life – ’15 geboden voor een eenvoudig en duurzaam leven’ (Verslag door Florent)

Workshop met Joris van Netwerk Bewust Verbruiken (NBV) die zich zelf voorstelt als een ervaren consuminderaar. NBV wil mensen groeperen die (bewust) minder verbruiken. Het motto is: welzijn is belangrijker dan welvaart. Hij komt een aantal inzichten en denkpistes aanreiken. Het bekendste project is misschien het Repair Café. Concrete tips dus voor een eenvoudiger en duurzamer leven.

Wat is ‘simplify life’ ? We zijn te druk en te veel aan het werken en aan het produceren. Dat we vandaag op deze Inspiratiedag aanwezig zijn, is een teken dat we bewust zijn van ons verbruik.  ‘De consumptiemaatschappij is een religie.’ Simplify life staat voor uit de prestatiemaatschappij stappen.

Joris heeft slechts de helft van zijn voorbereiding mee, maar zal de rest vol praten. Er is een affiche met in totaal 15 geboden. De affiche werd ook in Nijdrop tijdens de Inspiratiedag opgehangen.

  1. Denk groot, woon klein
  2. Eenvoud siert
  3. Wees af en toe onbereikbaar
  4. Het is jouw tijd, ga voor de essentie
  5. Bezit is passé. Deel spullen, ervaring, ruimte en tijd
  6. De belangrijkste dingen in het leven zijn geen dingen
  7. Haast en spoed zijn zelden goed
  8. Als je lokaal koopt, doet iemand een vreugdedansje
  9. Durf nee zeggen
  10. Hou van het verhaal, niet van het materiaal
  11. Ontspul je huis. Je bent niet wat je bezit
  12. Alles is te repareren (ook je fouten)
  13. De grootste bedreiging voor de planeet is denken dat iemand anders het wel zal oplossen
  14. Drukte is een keuze, er is moed voor nodig om minder te doen
  15. Doe wat je graag doet en doe het NU

Joris tracht met uitspraken en zienswijzen over deze geboden de toehoorders te provoceren,  iedereen aan het denken te zetten  en te betrekken bij het gesprek. Enkele voorbeelden.

  • Denk groot, woon klein: verbouwen = beter dan afbreken. Afbreken kost ook geld. Samenwonen is ook mogelijk, maar vraag inspanning.
  • Eenvoud siert. Steve Jobs in een T-shirt. Uiterlijk wordt minder belangrijk
  • Hoe Facebook verstandig gebruiken ?
  • Bruto Nationaal Produkt is niet gelijk aan Bruto Nationaal Geluk
  • Is reclame nodig ? Reclame moet je ontmaskeren.
  • We consumeren om de verkeerde reden
  • Status kan gehaald worden uit niet-materiële zaken

Workshop  autodelen (Verslag door Yoni)

Spreker: Koen De Baets (Dégage vzw – http://www.degage.be/autodelen/)

Het systeem van Dégage:

Alle auto’s zijn eigendom van particulieren.
Hoe meer auto’s, hoe meer kans je hebt om er een te vinden.
“Als je je autogebruik kunt plannen, ben je de perfecte autodeler.”
Volgens Koen is Dégage in de meeste gevallen de goedkoopste autodeelgroep van Vlaanderen.
Specifiek voor Gent: je kunt een ontleende auto gratis in de buurt parkeren [overeenkomst met stad, vermoed ik]

Financieel:

Wat zijn de voordelen voor de eigenaar? Koen schetst een voorbeeld van een auto die 10.000 euro kost. Wanneer je die aan optimaal gebruik [denk ik] deelt, betaal je als eigenaar aan het einde van de rit daarvan 2000 euro en je wint 8000 euro terug – met dien verstande dat je de 10.000 wel moet voorschieten.

Praktisch:

Alle reservaties verlopen via het online systeem van Dégage. Je moet als eigenaar ook je eigen gebruik ‘boeken’ (dat vereist wat planning; zie boven). Eenmaal iemand een auto reserveert (je kunt kiezen uit het ganse wagenpark), krijgt de eigenaar ervan een mail. Die antwoordt op die mail om een afspraak te maken voor de sleuteloverdracht.

Dégage heeft voor alle goeie/nieuwe wagens omniumverzekering [al konden we gezien de beperkte tijd niet heel uitgebreid op verzekeringen e.d. ingaan].

Hoe beginnen?

Eerst kijken naar aantal kilometers dat je rijdt. Optimaal is 10.000 km per jaar door jezelf of andere gebruiker(s). Je kunt ook een auto laten rijden met 6000 km per jaar maar dan gaat de prijs per km omhoog.

Dus basisvoorwaarden: auto niet te oud (en in goeie staat) + je rijdt ong. 10.000 km per jaar (iedereen samen).

Workshop energiecoöperatieven (verslag door Tom)

spreker: Alex Polfliet (Zero Emission Solutions)

“Wie de energie heeft, heeft de macht.” Vladimir Iljitsj Lenin

Zon en wind zijn van iedereen. Waarom nemen we die niet allemaal samen in handen in het kader van energie? Vroeger maakte 1 fabriek energie en gingen van daar uit leidingen tot aan elk individueel huis. Dat kan vandaag anders.

Alex Polfliet realiseerde twee jaar geleden een film over klimaatneutraal België en hoe burgers daarbij te betrekken, in opdracht van de Federaal Agentschap voor Duurzame Ontwikkeling. Idee daarin was om te werken met coöperatieve organisaties. Ecopower is een voorbeeld van zo’n coöperatie, die vandaag staat voor (slechts) 1,4% marktaandeel. De vaststelling is dan ook: het gaat niet snel genoeg. Wind en zon zijn van ons!

Polfliet ligt mee aan de basis van het project Buurzame Stroom.  Een aantal jonge gezinnen in een wijk in St-Amandsberg engageerden zich om een Gentse wijk op te waarderen en samen besloten ze onder meer in te zetten op energie-efficiëntie. De Stad Gent pikte het idee mee op en ondersteunde het. Nu werkt een consortium met daarin Eandis, de buurtbewoners en de stad Gent aan de maximale plaatsing van zonnepanelen op daken van scholen, woonzorgcentra etc. Een conditio sine qua non voor het welslagen van dit project is de medewerking van de stad. Verder wordt sterk ingezet op Demand Respons Management: inzetten op verbruik op andere dan de klassieke momenten.

Geschat wordt  dat verdere innovaties op het vlak van batterijen, opslagcapaciteit en warmtekrachtkoppelingen nog een boost kunnen geven aan dergelijke projecten.

Een tweede inspirerend project in dit kader is Denderstrooom (Aalst). Ook daar beheert een coöperatieve organisatie opgewekte energie. Hier werd na een afweging tussen wind- en zonne-energie ook gekozen voor zonne-energie. De belangrijkste redenen zijn de kostprijs (een windturbine kost om en bij de 3.5 miljoen euro) en het feit dat voor zonnepanelen op daken geen vergunning nodig is (versus de zware vergunningslast voor windturbines). Doel van Denderstroom is energie opwekken via zonnepanelen en verkopen aan de eigenaar van het betreffende gebouw. Coöperanten-aandeelhouders kunne een divident krijgen.

Denderstroom werd opgericht op 30 augustus 2016 en was van bij de start een succes met meteen  40 coöperanten. Een aandeel kost 250 euro, wat overeenkomt met 1 zonnepaneel. Dat maakt het aandeelhouderschap ook tastbaar.  Half december 2016 werden de eerste zonnepanelen gelegd (op De Loods in Aalst).  Groeipijnen waren de relatief lange doorlooptijd tussen oprichting en effectief leggen van het eerste paneel en de hoeveelheid mensen/bestuurders bij de oprichting, wat beslissingen wat vertraagde.

Van bij het begin was er veel interesse in dit model. Het initiatief werd genomen om de coöperatieve ook toegankelijk te maken voor aandeelhouders die zelf geen panelen kunnen leggen zoals appartementsbewoners of wie er omwille van ongeschikt dak zelf geen kan leggen, maar ook voor wie al zonnepanelen heeft.

Op dit moment telt Denderstroom meer dan 100 aandeelhouders voor een totaal kapitaal van 100.000 euro. Drie projecten zijn ondertussen gerealiseerd (De Loods, een kinepraktijk en een gebouw van de stad) en nog een 10-tal zitten in de pipeline.  Opvallend is dat het aantal aandeelhouders groeit bij elke realisatie van een project. Polfliet verklaart dit doordat mensen op dat moment zien waar hun centen naartoe gaan.

Het voordeel voor de eigenaar van een gebouw is dat hij de elektriciteit een tarief aankoopt dat 20% lager ligt dan op de reguliere markt. Denderstroom  garandeert haar aandeelhouders 3% divident. Zelf houdt Denderstroom nog 2% over voor haar werkingskosten, van de 5% winst. Als startende onderneming kan de CVBA bovendien rekenen op een belastingaftrek van 45%.

Principe van Denderstroom is dat de coöperatieve een huurcontract afsluit met de eigenaar van het gebouw. De eigenaar huurt dus de installatie van Denderstroom (meestal voor 20 jaar), daarna wordt de installatie eigendom van de eigenaar. Recht van opstal is daarbij geen optie, wegens de hoge kostprijs van die formule. De coöperatieve zorgt voor de installatie, onderhoud, monitoring en opvolging. Facturatie gebeurt op kwartaalbasis in ruil voor elektriciteit. 90 % van het potentieel van de installatie wordt gebruikt. Overschot van stroom wordt in het net geïnjecteerd.

Wat rendabiliteit betreft leert de ervaring dat projecten vanaf 10 KwH voldoende ROI genereren. Bovendien genieten installaties tot 11 KwH van terugdraaiende teller. Meer dan 11 KwH vergt extra investeringen, daarbij moet de return on investment steeds afgewogen worden.

Tips:

  • Start snel en start met een kleine installatie
  • Start met een klein bestuur dat snel kan schakelen
  • Gemeentelijk niveau is te klein, breid je gebied uit
  • Noodzakelijk profiel: iemand met kennis van zaken van de technologie en de huidige stand van zaken
  • Zoek verschillende, elkaar aanvullende profielen voor je bestuur
  • Doe een credit check van bedrijven die panelen op hun dak willen
  • Voorzie een infosessie voor geïnteresseerden met modelcontract , of stuur een modelcontract na
  • Voor Opwijk lijkt het WoonZorgCentrum een interessante campus vanwege het constante verbruik en het grote verbruik overdag.

Workshop duurzame voedselproductie

Verslag binnenkort beschikbaar

Workshop werktuigen delen

Verslag binnenkort beschikbaar

 

Enkele sfeerbeelden

 

????????????????????????????????????